Sprechstimme

Định nghĩa

Sprechstimme (tiếng Đức: 'giọng nói') là một kỹ thuật âm nhạc đặc biệt, kết hợp giữa hát và nói. Trong Sprechstimme, người biểu diễn phát ra âm thanh bằng cách sử dụng giọng nói tự nhiên, nhưng với sự kiểm soát về cao độ và nhịp điệu. Kỹ thuật này tạo ra một hiệu ứng âm thanh độc đáo, mang tính chất giữa hát và nói, làm cho âm nhạc trở nên sống động và giàu cảm xúc. Sprechstimme thường được sử dụng trong các tác phẩm của trường phái dodecaphon, đặc biệt là trong các tác phẩm của nhà soạn nhạc Arnold Schoenberg.

Sprechstimme có nguồn gốc từ tiếng Đức, được ghép từ hai từ: 'sprechen' (nói) và 'Stimme' (giọng). Nó được coi là một phương pháp biểu diễn âm nhạc mới mẻ, giúp mở rộng khả năng biểu đạt của giọng hát, đồng thời tạo ra những hiệu ứng âm thanh phức tạp và đa dạng.

Lịch sử và nguồn gốc

Sprechstimme được phát triển bởi nhà soạn nhạc Arnold Schoenberg vào đầu thế kỷ 20, cụ thể là trong tác phẩm 'Pierrot Lunaire' (1912). Schoenberg đã sáng tạo ra kỹ thuật này để tìm kiếm một cách biểu đạt mới, không bị ràng buộc bởi các quy tắc truyền thống của âm nhạc cổ điển. 'Pierrot Lunaire' là một tác phẩm nổi tiếng, gồm 21 bài thơ của Albert Giraud, được Schoenberg chuyển thể thành nhạc với sự sử dụng rộng rãi của Sprechstimme.

Bối cảnh lịch sử của Sprechstimme gắn liền với sự phát triển của trường phái dodecaphon, một xu hướng âm nhạc hiện đại tập trung vào việc sử dụng hệ thống âm giai 12 âm. Trường phái dodecaphon nhấn mạnh vào việc sử dụng tất cả 12 âm trong một quãng tám, thay vì chỉ sử dụng các âm trong một âm giai cố định. Sprechstimme là một phần quan trọng của ngôn ngữ âm nhạc dodecaphon, giúp tạo ra sự đa dạng và linh hoạt trong việc biểu đạt âm thanh.

Trong những năm tiếp theo, Sprechstimme đã được nhiều nhà soạn nhạc khác sử dụng, bao gồm Anton Webern, Alban Berg, và Olivier Messiaen. Các nhà soạn nhạc này đã tiếp tục phát triển và mở rộng kỹ thuật Sprechstimme, đưa nó vào các tác phẩm của mình, tạo ra những hiệu ứng âm thanh độc đáo và phong phú.

Đặc điểm và tính chất

Sprechstimme có một số đặc điểm chính:

• Giữa hát và nói: Sprechstimme nằm ở giữa hát và nói, không phải là hát thuần túy, cũng không phải là nói thông thường. Người biểu diễn sử dụng giọng nói tự nhiên, nhưng với sự kiểm soát về cao độ và nhịp điệu.
• Hiệu ứng âm thanh đa dạng: Sprechstimme tạo ra những hiệu ứng âm thanh phức tạp và đa dạng, giúp tăng cường sự biểu đạt cảm xúc và nội dung của tác phẩm.
• Tính chất biểu đạt: Kỹ thuật này cho phép người biểu diễn truyền tải nội dung và cảm xúc một cách sâu sắc và trực tiếp, vượt qua giới hạn của hát hoặc nói đơn thuần.

Ngoài ra, Sprechstimme còn có một số đặc điểm kỹ thuật:

• Kiểm soát cao độ: Mặc dù không yêu cầu cao độ chính xác như hát, Sprechstimme đòi hỏi người biểu diễn phải có khả năng kiểm soát cao độ tương đối, đảm bảo rằng âm thanh vẫn phù hợp với phần nhạc.
• Kiểm soát nhịp điệu: Sprechstimme cũng đòi hỏi người biểu diễn phải tuân thủ nhịp điệu của tác phẩm, tạo ra sự đồng bộ giữa âm thanh và nhạc đệm.
• Phát âm rõ ràng: Do Sprechstimme sử dụng giọng nói tự nhiên, việc phát âm rõ ràng và chính xác là rất quan trọng, đặc biệt khi biểu diễn các tác phẩm có lời.

Phân loại

Sprechstimme có thể được phân loại thành một số dạng phụ:

Sprechstimme trong dodecaphon

Trong trường phái dodecaphon, Sprechstimme được sử dụng rộng rãi, đặc biệt trong các tác phẩm của Arnold Schoenberg, Anton Webern, và Alban Berg. Trong dodecaphon, Sprechstimme thường được kết hợp với hệ thống âm giai 12 âm, tạo ra sự đa dạng và linh hoạt trong việc biểu đạt âm thanh. Ví dụ, trong 'Pierrot Lunaire', Schoenberg sử dụng Sprechstimme để tạo ra những hiệu ứng âm thanh phức tạp, giúp tăng cường sự biểu đạt của nội dung và cảm xúc.

Sprechstimme trong âm nhạc đương đại

Ngoài dodecaphon, Sprechstimme cũng được sử dụng trong nhiều tác phẩm âm nhạc đương đại. Các nhà soạn nhạc như Olivier Messiaen, György Ligeti, và Karlheinz Stockhausen đã sử dụng Sprechstimme trong các tác phẩm của họ, tạo ra những hiệu ứng âm thanh độc đáo và phong phú. Trong âm nhạc đương đại, Sprechstimme thường được kết hợp với các kỹ thuật âm nhạc khác, như âm thanh điện tử, tạo ra sự đa dạng và sáng tạo trong việc biểu đạt âm thanh.

Sprechstimme trong âm nhạc thực nghiệm

Sprechstimme cũng được sử dụng trong âm nhạc thực nghiệm, nơi các nhà soạn nhạc và nghệ sĩ âm nhạc tìm kiếm những cách biểu đạt mới mẻ và sáng tạo. Trong âm nhạc thực nghiệm, Sprechstimme có thể được sử dụng để tạo ra những hiệu ứng âm thanh bất ngờ, phá vỡ các quy tắc truyền thống của âm nhạc. Ví dụ, John Cage đã sử dụng Sprechstimme trong một số tác phẩm của mình, kết hợp với các yếu tố ngẫu nhiên và không gian âm thanh.

Cơ chế hoạt động

Sprechstimme hoạt động dựa trên sự kết hợp giữa giọng nói tự