Contemporary

Định nghĩa

Trong lĩnh vực thiết kế nội thất, thuật ngữ "Contemporary" (được dịch và hiểu là "Đương đại" hoặc "Hiện đại" trong tiếng Việt) đề cập đến một phong cách thiết kế phản ánh và tập trung vào các xu hướng, tư duy và vật liệu của thời điểm hiện tại. Phong cách này không bị gắn chặt vào một thời kỳ lịch sử cụ thể nào như các phong cách truyền thống (ví dụ: Baroque, Victorian) hay các phong cách hiện đại có định nghĩa rõ ràng (ví dụ: Mid-century Modern, Minimalism). Thay vào đó, Contemporary là một phong cách luôn thay đổi và tiến hóa, luôn "cập nhật" để phản ánh những gì đang là xu hướng chủ đạo trong thế giới thiết kế ở thời điểm hiện tại.

Điều quan trọng để phân biệt là "Contemporary" không đồng nghĩa với "Modern" (Hiện đại) trong cách sử dụng chuyên ngành. "Modern" thường chỉ một phong cách cụ thể phát triển mạnh từ đầu đến giữa thế kỷ 20, với các đặc điểm cố định như đường nét thẳng, hình khối đơn giản, và loại bỏ trang trí. Trong khi đó, "Contemporary" là một phong cách sống động và động, bao gồm và kết hợp các yếu tố của nhiều phong cách hiện đại khác nhau, đồng thời luôn tiếp nhận những ý tưởng, vật liệu và công nghệ mới nhất. Nói một cách đơn giản, phong cách Contemporary là "thiết kế của ngày nay".

Lịch sử và nguồn gốc

Phong cách Contemporary không có một điểm khởi nguồn cụ thể hay một nhà thiết kế tiên phong duy nhất, bởi vì bản chất của nó là luôn thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, sự hình thành và phổ biến của thuật ngữ này như một phong cách riêng biệt trong nội thất có thể được truy nguồn từ những thập niên cuối của thế kỷ 20. Trong những năm 1970 và 1980, khi các phong cách hiện đại cụ thể như Mid-century Modern đã trở thành một phần của lịch sử, các nhà thiết kế và kiến trúc sư bắt đầu tìm kiếm một cách thức để định danh những tác phẩm của họ không bị giới hạn trong một khuôn khổ định nghĩa cứng nhắc của quá khứ, mà thể hiện sự tiếp nối và phát triển của tư duy thiết kế hiện tại.

Sự phát triển của phong cách Contemporary được thúc đẩy mạnh mẽ bởi những tiến bộ công nghệ và sự xuất hiện của các vật liệu mới. Các vật liệu như kính cường lực, thép không gỉ, bê tông trang trí, nhựa composite cao cấp và các loại gỗ công nghiệp bền vững đã mở ra những khả năng mới cho hình thức và công năng. Đồng thời, sự gia tăng của ý thức về môi trường và tính bền vững từ cuối thế kỷ 20 đến nay đã trở thành một động lực quan trọng, định hình phong cách Contemporary với các đặc điểm như tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu tái chế và thiết kế thân thiện với môi trường. Những xu hướng này liên tục được làm mới và định hình lại phong cách Contemporary trong mỗi thập kỷ.

Đặc điểm và tính chất

Phong cách Contemporary trong nội thất được xác định bởi một tập hợp các đặc điểm có tính chất động và thường được cập nhật, nhưng có một số nguyên tắc cốt lõi và xu hướng phổ biến trong thời hiện tại (thập niên 2020s) mà có thể được mô tả chi tiết.

Đầu tiên là sự đơn giản và tinh giản. Phong cách này hướng đến các đường nét sạch sẽ, thẳng và góc cạnh, hoặc các đường cong tự nhiên, mềm mại nhưng không quá phức tạp. Các hình khối đơn giản, không có nhiều trang trí phức tạp hoặc chi tiết thừa. Sự tinh giản này không nhất thiết là sự tối giản khắc nghiệt như phong cách Minimalism, mà là một sự đơn giản có chọn lọc, tập trung vào hình dáng và công năng của vật thể.

Thứ hai là sự cân bằng và hài hòa. Contemporary thường tạo ra sự cân bằng giữa các yếu tố cứng và mềm, giữa các vật liệu công nghiệp và tự nhiên. Ví dụ, một căn phòng có thể kết hợp bức tường bê tông thô với một tấm thảm lông mềm mại và ghế sofa có đường cong êm ái. Sự cân bằng về màu sắc cũng rất quan trọng, với các bảng màu thường là trung tính (neutral) làm nền, được điểm xuyết bằng một hoặc hai màu nhấn (accent color) có độ tương phản.

Sử dụng vật liệu hiện đại và tự nhiên là một đặc điểm nổi bật. Các vật liệu phổ biến bao gồm:

• Kính và kim loại: Kính cường lực lớn, kính màu, thép không gỉ, nhôm được sử dụng cho kết cấu, mặt bàn, vách ngăn và các yếu tố trang trí, mang lại cảm giác mở, sáng và hiện đại.
• Gỗ: Gỗ tự nhiên (đặc biệt là các loại có vân đẹp như oak, walnut) và gỗ công nghiệh bền vững được sử dụng để mang lại cảm giác ấm áp và tự nhiên, cân bằng với các vật liệu công nghiệp.
• Bê tông và đá: Bê tông trang trí (polished concrete) cho sàn và tường, các loại đá tự nhiên như marble, granite thường được sử dụng ở trạng thái nguyên bản hoặc được xử lý đơn giản.
• Vật liệu tổng hợp và tái chế: Nhựa cao cấp, composite, vải dệt từ vật liệu tái chế ngày càng phổ biến, thể hiện tính bền vững.

Ánh sáng và không gian là hai yếu tố được coi trọng. Thiết kế Contemporary thường đề cao không gian mở, lưu thông tốt và sự kết nối giữa các khu vực trong nhà. Ánh sáng tự nhiên được tối đa hóa qua cửa sổ lớn. Ánh sáng nhân tạo không chỉ để chiếu sáng mà còn là một yếu tố trang trí và kiến tạo không gian, với các loại đèn có thiết kế đơn giản, hiện đại như đèn LED dây, đèn chiếu điểm (spotlight), đèn hình khối.

Màu sắc trong phong cách Contemporary hiện nay thường tập trung vào một bảng màu trung tính (neutral palette) làm nền tảng. Các màu như trắng, xám (từ xám nhạt đến xám charcoal), beige, taupe, màu đen là phổ biến. Những màu này tạo ra một không gian yên tĩnh, thanh lịch. Các màu nhấn (accent color) được sử dụng để tạo điểm nhấn và sức sống, thường là những màu có độ tương phản như xanh navy, xanh ngọc (emerald), đỏ terracotta, hoặc vàng mustard. Sự kết hợp này tạo ra một không gian không quá lạnh lẽo mà vẫn hiện đại.

Phân loại

Do bản chất luôn thay đổi, phong cách Contemporary không có phân loại cứng nhắc theo các dạng thức cố định. Tuy nhiên, trong thực tế thiết kế và xu hướng hiện tại, có thể nhận diện một số biến thể hoặc cách tiếp cận phổ biến dưới cái tên Contemporary, thường là sự kết hợp với các phong cách khác hoặc tập trung vào một đặc điểm nào đó.

Contemporary Minimalist

Đây là biến thể kết hợp những nguyên tắc cốt lõi của phong cách Contemporary với sự tối giản triệt để của Minimalism. Không gian được giản lộ đến mức cao nhất, chỉ giữ lại những vật dụng và yếu tố trang trí thiết yếu có công năng rõ ràng. Màu sắc thường là monochromatic hoặc trung tính tuyệt đối. Đường nét cực kỳ sạch sẽ và thẳng. Sự khác biệt với Minimalism "cổ điển" là Contemporary Minimalist có thể sử dụng những vật liệu mới nhất và công nghệ tích hợp vào thiết kế một cách không thể nhận ra (như hệ thống âm thanh, ánh sáng thông minh được giấu kín).

Contemporary Organic/Natural

Biến thể này nhấn mạnh sự kết nối với tự nhiên và sử dụng vật liệu tự nhiên một cách rõ rệt, trong khuôn khổ của hình thức hiện đại. Nó có thể bao gồm các yếu tố như tường bằng gỗ nguyên khối, sàn đá tự nhiên, nhiều cây xanh lớn trong nhà, và ánh sáng tự nhiên tràn ngập. Hình dáng có thể mềm mại hơn, mô phỏng các đường cong tự nhiên. Đây là một phản ứng với xu hướng sống xanh và bền vững hiện nay.

Contemporary Industrial

Sự kết hợp giữa tinh thần hiện đại của Contemporary với các yếu tố thô mộc, "không hoàn thiện" của phong cách Industrial. Các đặc điểm như cột thép lộ ra, đường ống được sơn màu, tường bê tông không trát, và các vật dụng có vẻ như được tái sử dụng từ công nghiệp là phổ biến. Tuy nhiên, trong biến thể Contemporary, những yếu tố này được sắp xếp một cách gọn gàng và có chủ ý hơn, thường được cân bằng với những vật liệu sang trọng như da và gỗ cao cấp để tạo sự hài hòa.

Contemporary Eclectic

Biến thể này thể hiện bản chất động và bao dung của Contemporary một cách rõ nhất. Nó kết hợp các yếu tố từ nhiều phong cách khác nhau (Modern, Traditional, Bohemian...) vào một không gian duy nhất, nhưng dưới một sự chỉ đạo về màu sắc, hình khối hoặc vật liệu hiện đại để tạo ra sự hài hòa. Ví dụ, một căn phòng có thể có một chiếc sofa Mid-century Modern, một bức tranh nghệ thuật đương đại, và một chiếc bàn làm từ vật liệu tái chế công nghệ cao, tất cả được đặt trong một không gian với tường màu trắng và sàn bê tông trang trí.

Cơ chế hoạt động

Trong lĩnh vực thiết kế nội thất, "cơ chế hoạt động" của một phong cách như Contemporary không mang tính vật lý hay kỹ thuật, mà là một cơ chế về tư duy và nguyên lý thiết kế. Cơ chế này hoạt động trên nguyên tắc phản ánh và thích ứng. Phong cách Contemporary luôn quan sát và tiếp nhận những thay đổi trong xã hội, công nghệ, văn hóa và môi trường. Những thay đổi này bao gồm: sự phát triển của vật liệu mới, tiến bộ trong công nghệ xây dựng và gia công, xu hướng sống và làm việc của con người (ví dụ: làm việc từ nhà), sự gia tăng của ý thức bền vững, và những chuyển biến trong thẩm mỹ toàn cầu.

Nguyên lý hoạt động tiếp theo là tích hợp và chọn lọc. Contemporary không tạo ra một bộ quy tắc mới hoàn toàn, mà tích hợp những yếu tố phù hợp và "hiện tại" từ các phong cách khác (Modern, Minimalist, Scandinavian, Industrial...), đồng thời chọn lọc và loại bỏ những yếu tố được coi là "lỗi thời" hoặc không phù hợp với nhu cầu hiện tại. Quá trình này giống như một bộ lọc thẩm mỹ luôn được cập nhật.

Cơ chế cuối cùng là tạo ra sự cân bằng và hài hòa trong một không gian hiện tại. Dù tích hợp nhiều yếu tố, phong cách Contemporary luôn áp dụng các nguyên tắc thiết kế cơ bản như cân bằng (balance), nhấn mạnh (emphasis), nhịp điệu (rhythm) và hài hòa (harmony) để tạo ra một không gian không chỉ "hiện đại" về hình thức, mà còn thoải mái, tiện nghi và phù hợp với công năng sử dụng của thời đại ngày nay.

Ứng dụng thực tế

Phong cách Contemporary được ứng dụng rộng rãi trong thiết kế nội thất cho nhiều loại hình không gian khác nhau.

Nhà ở và căn hộ: Đây là ứng dụng phổ biến nhất. Các căn hộ chung cư hiện đại, nhà phố, và biệt thự thường áp dụng phong cách Contemporary để tạo ra không gian sống sạch sẽ, thoáng đãng, dễ dàng thích ứng với các công nghệ smart home và phản ánh lối sống hiện đại. Ví dụ cụ thể: một căn hộ có sàn bê tông trang trí, tường sơn màu trắng xám, hệ thống cửa sổ lớn kính cường lực để lấy ánh sáng, đồ nội thất với đường nét đơn giản như sofa hình khối vuông vức, bàn ăn bằng gỗ oak nguyên tấm kết hợp với chân thép, và hệ thống đèn LED âm trần kết hợp với đèn treo có thiết kế hình học.

Không gian làm việc và thương mại: Các văn phòng công ty, studio, cửa hàng, quán cafe và nhà hàng hiện nay rất ưa chuộng phong cách Contemporary. Nó tạo ra một môi trường chuyên nghiệp, sáng tạo và thoải mái. Ví dụ: một văn phòng thiết kế có thể sử dụng bàn làm việc bằng vật liệu composite, kết hợp với vách ngăn kính trong suốt để tạo sự mở, các khu vực nghỉ ngơi có ghế sofa với màu nhấn và thảm trải sàn có hoa văn đơn giản, cùng với hệ thống ánh sáng có thể điều chỉnh theo nhu cầu công việc.

Không gian công cộng và dịch vụ: Các khách sạn cao cấp, phòng khám, spa và thậm chí một số không gian trong bảo tàng nghệ thuật đương đại cũng áp dụng phong cách này để tạo sự liên kết với thời đại và mang lại cảm giác mới mẻ, thanh lịch cho người sử dụng.

Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm:

• Sự linh hoạt và thích ứng: Đây là ưu điểm lớn nhất. Phong cách Contemporary không có các quy tắc cứng nhắc, cho phép sự tự do trong thiết kế và tích hợp các xu hướng mới, vật liệu mới và công nghệ mới một cách dễ dàng.
• Tạo không gian thoáng đãng và sạch sẽ: Với sự tập trung vào đường nét đơn giản, không gian mở và ánh sáng, phong cách này giúp tạo ra các không gian sống và làm việc có cảm giác thoáng đãng, sạch sẽ và tỉnh táo.
• Dễ dàng cập nhật và làm mới: Vì bản chất là "hiện tại", không gian Contemporary có thể được cập nhật một phần (như thay đổi màu sắc nhấn, bổ sung một vài vật dụng mới theo xu hướng) mà không phải thay đổi toàn bộ cấu trúc hoặc phong cách.
• Phù hợp với công nghệ hiện đại: Thiết kế này dễ tích hợp các hệ thống smart home, hệ thống ánh sáng và âm thanh hiện đại vào không gian một cách tinh tế, không làm hỏng tổng thể thẩm mỹ.
• Khuyến khích tính bền vững: Xu hướng Contemporary hiện nay rất chú trọng vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng và thiết kế xanh, là một phong cách thân thiện với môi trường.

Hạn chế:

• Có thể cảm thấy "lạnh lẽo" hoặc "thiếu cá tính": Nếu được áp dụng một cách máy móc và quá tập trung vào màu trung tính, đường thẳng và vật liệu công nghiệp, không gian Contemporary có thể mang lại cảm giác lạnh lẽo, thiếu sự ấm cúng và cá tính riêng.
• Dễ trở nên "thời thượng" và mau lỗi thời: Bản chất "cập nhật" của phong cách này có nghịch lý là những yếu tố đang rất thời thượng ngày nay có thể trở nên lỗi thời chỉ sau một vài năm, khi xu hướng thay đổi. Điều này có thể làm cho không gian trông "đã cũ" nếu không được chăm chút.
• Đòi hỏi sự cân bằng tinh tế: Việc kết hợp nhiều vật liệu và yếu tố khác nhau đòi hỏi tay nghề và thẩm mỹ cao của nhà thiết kế. Sự cân bằng không tốt có thể dẫn đến một không gian rời rạc và không hài hòa.
• Chi phí vật liệu cao cấp: Nhiều vật liệu được ưa chuộng trong phong cách Contemporary hiện nay (gỗ nguyên tấm cao cấp, bê tông trang trí, kính cường lực lớn, hệ thống ánh sáng LED thiết kế) có thể có chi phí đầu tư ban đầu cao.

Lưu ý quan trọng

Khi áp dụng phong cách Contemporary trong thiết kế nội thất, có một số điểm cần lưu ý để đạt được kết quả tốt và tránh các sai lầm thường gặp.

Không nhầm lẫn với "Modern" cụ thể: Điều quan trọng là phân biệt rõ ràng giữa phong cách Contemporary (luôn thay đổi) với các phong cách Modern cụ thể của thế kỷ 20. Việc sử dụng đồ nội thất Mid-century Modern trong một không gian Contemporary là có thể, nhưng nếu sử dụng quá nhiều và theo một bộ quy tắc cứng nhắc của Mid-century Modern, bạn có thể đang tạo ra một không gian "Modern" cổ điển, không phải "Contemporary" đương đại.

Cân bằng là yếu tố sống còn: Luôn chú trọng đến sự cân bằng giữa các yếu tố cứng/mềm, tự nhiên/công nghiệp, màu trung tính/màu nhấn. Sai lầm thường gặp là tạo ra một không gian quá "cứng" và công nghiệp, gây cảm giác như một nhà máy, hoặc quá "mềm" và trung tính, gây cảm giác nhàm chán và không có điểm nhấn.

Chú trọng công năng và tiện nghi: Phong cách Contemporary không chỉ là về hình thức. Thiết kế phải luôn xuất phát từ và phục vụ công năng sử dụng của con người hiện đại. Ví dụ, trong không gian sống, cần tính đến các khu vực làm việc từ nhà, khu vực giải trí với công nghệ, và không gian lưu trữ hiệu quả.

Cập nhật xu hướng nhưng không chạy theo mốt: Nên tiếp nhận xu hướng một cách có chọn lọc, tập trung vào những xu hướng có tính bền vững và phù hợp với cá tính và nhu cầu của người sử dụng, thay vì chạy theo mọi "mốt" thiết kế mới nhất có thể mau chóng qua đi.

Đầu tư vào ánh sáng: Ánh sáng là một yếu tố thiết yếu, không chỉ là đèn chiếu sáng. Cần lên kế hoạch cho cả ánh sáng tự nhiên (qua cửa sổ, vách kính) và ánh sáng nhân tạo (đèn chiếu điểm, đèn trang trí, đèn ambient) từ đầu trong thiết kế tổng thể.

Lựa chọn vật liệu chất lượng: Vì nhiều vật liệu trong phong cách này có tính thẩm mỹ cao và thường ở trạng thái nguyên bản (ví dụ bê tông thô, gỗ nguyên tấm), chất lượng và cách thi công vật liệu là rất quan trọng. Thi công không tốt sẽ làm hỏng toàn bộ cảm giác của không gian.